Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Anabilim Dalı ve Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dekanlığı Ortak Etkinlikleri

 

Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Anabilim Dalımız ve Dekanlığımız ortak iş birliği ile 2022-2023 Eğitim Öğretim yılında iki adet ortak etkinlik düzenlenmiştir.

Bunlardan birincisi İntörn Veteriner Hekimlere yönelik TARSİM Bilgilendirme Toplantısı olup TARSİM Hayvan Hayat Sigortaları Ürün Grup Müdürü Veteriner Hekim Orhan SARITEPE ve beraberindeki heyet fakültemizi ziyaret ederk, hayvan hayat sigortaları hakkında öğrencilerimize bilgilendirme sunumu gerçekleştirmişlerdir.

 

 

Etkinlik faaliyetlerinden ikincisi ise "Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Konya İl Koordinatörlüğü Tarafından İntörn Öğrencilerimize Yönelik Bilgilendirme Programı" olarak gerçekleştirilmiştir.

TKDK Konya İl Koordinatörü Yavuz UYSAL ve İletişim Uzmanı Hasan ÇOBAN tarafından intörn öğrencilerimize yönelik "Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Destek ve Hibe Programları Bilgilendirme" konulu programımız fakültemiz Mehmet AKif Ersoy Konferans Salonunda gerçekleştirilmiştir. Programda TKDK Destek ve Hibe Başvuruları, Proje Değerlendirme Kriterleri, Kurumda İstihdam konularında detaylı bilgilendirme yapılmış olup, gelecek yılda da bu programların devamı ve proje hazırlaması konusunda intörn öğrencilerimize eğitim verilmesi kararlaştırılmıştır. Öğrencilerimizin gelişimine yönelik bu programların sayısı ve çeşitliliği önümüzdeki dönemlerde de artarak devam edecektir.

 

 

 

Gerçekleştirilmiş ve Paydaşı Olunan Bilimsel Projeler

Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği AD'da yüksek lisans ve doktora tez projelerinden hariç bağımsız olarak yürütülen güncel bilimsel araştırma projelerine ilişkin bilgilere buradan ulaşabilirsiniz.

1) Burdur, Isparta, Konya, Aksaray İlleri Süt Sığırcılık İşletmelerinde İşgücü Memnuniyet Düzeyi ile Sorunları Üzerine Bir Araştırma

-Proje Amacı, Sonuç ve Öneriler

Bu çalışma hayvancılık sektöründe iş gören ve işletme sahiplerinin mevcut durumu sorunları ve bu sorunlara çözüm önerileri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma kapsamında görüşme hedeflenen çiftlik çalışanı ve çiftlik sahibi-yöneticisi gruplarına ait bulgular farklı alt başlıklarda sunulmuştur. Çalışmaya gönüllü olarak katılmak isteyen işletmelerle görüşme gerçekleştirilmiştir.

Verilerin güvenilir olduğu 75 adet çiftlikte çalışan personeli 65 adet Çiftlik sahibi-yöneticisi ile görüşmenin veri formları çalışmada değerlendirmeye alınmıştır. Formların geliştirilmesinde delphi süreci uygulanmıştır. Geçerlik ve güvenirlik için faktör analizi gerçekleştirilmiştir. Saha çalışması esnasında çiftlikte çalışan personele 38 soru içeren tek bir form uygulanmıştır. Çalışanlara çiftlikteki işleri ile ilgili bazı sorular yönlendirilmiş ve “Çiftlik Çalışanı İş Gücü Memnuniyeti-Ölçeği” geliştirilmiştir.

Çiftlikte çalışan personelin iş gücü memnuniyetinin orta alt düzeyde olduğu söylenebilir. Saha çalışması esnasında çiftlik sahibi-yöneticisine 15 soru içeren tek bir form uygulanmıştır. Çiftlik sahibi-yöneticisine çiftlikteki işgücü ile ilgili bazı sorular yönlendirilmiş ve “Çiftlik Yöneticisi İş Gücü Memnuniyeti-Ölçeği” geliştirilmiştir. Araştırma sonucunda geliştirilen “Çiftlik Çalışanı İş Gücü Memnuniyet Ölçeği” ile herhangi bir çiftlikte çalışanların memnuniyet düzeyleri ölçülüp, çiftlikte hangi alanlarda iyileştirilmeler yapılacağı çiftlik yönetimleri tarafından tespit edilebilir buna ilaveten yapılan değişiklere karşı çalışanların memnuniyetlerinde bir iyileşme olup-olmadığı da periyodik olarak bu ölçek aracılığı ile takip edilerek, işletmede çalışanların devamlılığın sağlanmasına katkı sağlayabilir.

-Saha Çalışmaları

Konya Ereğli, Aksaray ve Burdur Bucak'taki işletme ziyaretlerinden kareler

 

-Proje çıktıları

1 Adet Uluslararası Kongrede Sözlü Bildiri

2 Adet Uluslarası İndekste (E-SCI ve Scopus) Yer Alan Dergilerde Makale

1- A Study on the Validity and Reliability of the Level of Employee Satisfaction at Livestock Farming Enterprises in Turkey

Erişim Linki: Makaleye Ulaşmak İçin Tıklayınız

2- Büyükbaş hayvancılık işletmelerinde yöneticilerin işgücü memnuniyet düzeyleri

Erişim Linki: Makaleye Ulaşmak İçin Tıklayınız

2) Küçükbaş ve Büyükbaş Hayvan Hayat Sigortasına Üreticilerin Yaklaşımı ve Risk Faktörlerinin Belirlenmesi

-Proje Amacı, Sonuç ve Öneriler

Sigortacılığın ana prensiplerine ilave olarak hayvancılık alanındaki sigortaların farklı bir prensibinin olduğu ve bu prensip ile farklı bir ekonomik fonksiyonu da yerine getirdiği açıktır. Bu fonksiyon, hayvansal üretimde devamlılığın sağlanarak, kırsalda sosyo-ekonomik dayanışmanın önemli bir aracı olma fonksiyonudur. Hayvan hayat sigortası uygulamaları aynı zamanda üretimde sürdürülebilirliğin sağlanmasının teminatı konumundadır. Özellikle Türkiye’de hayvansal üretim ve hayvancılık sektörünün temel yapısal problemlerinin çözümü ve sürdürülebilirliğin en kritik aşamasında sigortalı pozitif bir rol oynayabilir.   Hayvan Hayat Sigortaları (HHS)’nın bilinirliğinin artırılması ve sigortalı yetiştiriciliğin yaygınlaşması için yapılacak çalışmaların sektöre olumlu katkısı olacaktır.

TARSİM Hayvan Hayat Sigortaları Havuzunun katkı ve desteği ile  Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği Anabilim Dalı tarafından  yürütülen bu saha çalışmasında hayvan hayat sigortalarında üreticilerin yaklaşımım ve risk faktörlerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. 2018 yılında uygulanan saha çalışmasında elde edilen sonuçlar aşağıda rapor haline dönüştürülmüştür.

Projenin amaçları şu şekilde sıralanabilir:

1-Üreticilerin risk alma durumuna göre sınıflandırılması bir takım temel kıyaslamaların yapılabilmesi için, üreticiler hayvan hayat sigortası (HHS) yaptıran, yaptırmayan ve daha önce yaptırıp bırakanlar olarak üç sınıfa ayrılmış ve buna uygun değerlendirmeler yapabilmektir.

2-Üreticilerin büyükbaş ve küçükbaş hayvan yetiştiriciliğindeki risk faktörlerinin belirlenmesi ve puanlamasının yapılması, üreticilerin risklere karşı aldıkları tedbirlerin belirlenmesi,

3-HHS yaptıran işletmelerin sigorta yaptırma ve yaptırmama nedenlerinin tespiti,

4-HHS’ye ilişkin üreticilerin görüş ve beklentilerinin bilimsel olarak ortaya konulabilmesidir.  

-Saha Çalışmaları

Aksaray Ortaköy ve Merkez ilçeleri, Afyon Başmakçı ve Dazkırı, Burdur Yeşilova ve Bucak'taki işletme ziyaretlerinden kareler

-Proje çıktıları

2 Adet Uluslarası İndekste (SCI ve Zoological Record) Yer Alan Dergilerde Makale

1- Büyükbaş ve küçükbaş hayvancılık işletmelerinin hayvan hayat sigortası yaptırmalarına etki eden faktörlerin belirlenmesi

Erişim Linki:Makaleye Ulaşmak İçin Tıklayınız

2- Determination of risk factors in cattle and small ruminant livestock enterprises from the perspective of animal life insurance: a case study in Turkey

Erişim Linki: Makaleye Ulaşmak İçin Tıklayınız

3) TR82 Bölgesi Arıcılık İşletmelerinin Ekonomik ve Teknik Analizi

-Proje Amacı

TR82 bölgesi arıcılık işletmelerinin mevcut durum ve sorunların tespiti, TR82 bölgesi arıcılık işletmelerinin ürün çeşitliliğinin (kestane balı, çiçek balı, bal mumu, propolis vb) belirlenmesi, TR82 bölgesi arıcılık işletmelerinin işletme yapıları (Sabit veya gezginci arıcılık), birim maliyet, konular açısından Türkiye'deki yerinin tespit edilmesi, TR82 bölgesinde veri temini yapılan işletmelerde hayvancılık alt sektörü olan arıcılık işletmelerinin kârlılık ve verimlilik durumunun ortaya konması, TR82 bölgesinde bal pazarlama kanalları, bal pazarlama yapısı ve üreticilerin bal pazarlamada karşılaştığı sorunların tespiti, İşletmelerde 1 kg balın üretim maliyetinin belirlenmesi, TR82 bölgesi arıcılık işletmelerinde birim maliyeti oluşturan masraf unsurları ve gelir kalemlerinin tespit edilmesi, TR82 bölgesi arıcılık işletmeleri ile ilgili gerekli tespitler yapıldıktan sonra, arıcılık faaliyetinin üretimden pazarlamaya kadar tüm süreçlerdeki sorunlarını belirleyerek, hem bölge hem de Türkiye arıcılık sektörünün sorunlarına yönelik somut çözüm önerileri sunulması, kamu açısından sektöre yönelik oluşturulacak politikalara yol gösterici bir çalışma ortaya konması amaçlanmaktadır.

-Saha Çalışmaları

-Sonuç ve Öneriler

TR82 bölgesi arıcılık işletmeleri ile yapılan bu çalışma ile birlikte işletmelerin üretim çeşidini bölgenin coğrafi yapısının şekillendirdiğini söylemek doğru olacaktır. Zira kestane ormanlarının varlığı, bölgede kestane balı üretiminin yoğun yapılmasına, özellikle il içi gezginci arıcılığa teşvik ettiği görülmektedir. Buna karşın arıcılığın birincil gelir kaynağı olmaması sebebiyle sabit arıcılığında yoğun tercih edildiği görülmektedir. Bal maliyetini oluşturan masraf unsurları arasında yer alan arı besleme ve işçilik maliyetleri toplam masraflar içerisinde % 50 ye yakın yer tutarken her geçen gün ise artmaktadır. Bu sebeple karlı bir arıcılık faaliyeti için bu iki masraf kalem fiyatlarının düşürülmesinin sağlayacak politikalar sektöre ciddi katkı sağlayacaktır. Ayrıca kovan varlığı açısından güçlü bir yapıya sahip olan işletmelerin, kovan başına bal miktarında Türkiye ortalamasının altında kalması, sektörün çözüm bulması gereken diğer bir konudur. Bununla birlikte üreticilerin çoğunluğunun polen, propolis gibi ekstra gelir kaynaklarından faydalanmamasının sebebi ise artan işçilik ihtiyacıdır. Bununda maliyete yansıması işletmeyi karlılıktan uzaklaştıracaktır. Kastamonu ve Sinop illerinde bulunan kestane ormanlarının daha yoğun değerlendirmelerinin sağlanması, arı besleme ve işçilik masraflarının azaltılması için gerekli politikaların hayata geçmesi, bal haricinde ürün çeşitliliğinin artırılması hususları başta olmak üzere temel konularda ciddi adımlar atılması bölgede faaliyette bulunan işletmelerin hem gelirlerinin artırılmasına hem de sektörel sürdürülebilirliğe katkı sağlayacaktır.

-Proje çıktıları

1) Economic analysis of beekeeping enterprises producing chestnut honey Black Sea region in Türkiye

Erişim Linki: https://doi.org/10.1080/23311932.2023.2237279

4) Ankara, Balıkesir, Erzurum, Eskişehir ve Konya İllerinde Koyunculuk İşletmelerinin Ekonomik Sürdürülebilirlik Faktörlerinin Belirlenmesi

- Proje Amacı ve Kapsamı

Türkiye'nin farklı coğrafi bölgelerinden seçilen beş ilde (Ankara, Balıkesir, Erzurum, Eskişehir ve Konya) yürütülen bu geniş çaplı çalışmanın temel amacı, koyunculuk işletmelerinin ekonomik sürdürülebilirliğini etkileyen faktörleri belirlemek ve bu faktörlerin işletme performansı üzerindeki etkilerini analiz etmektir. Çalışmada işletmelerin mali yapıları, üretim kapasiteleri, verimlilik seviyeleri, pazar koşulları ve mevcut destek politikaları detaylı bir şekilde analiz edilerek sektörün uzun vadeli rekabet gücünü artıracak stratejilerin oluşturulması hedeflenmiştir.

Araştırma kapsamında saha çalışmaları yürütülerek belirtilen illerde faaliyet gösteren toplam 201 koyun yetiştiricisiyle yüz yüze anket ve görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler neticesinde işletmelerin yapısal ve ekonomik özelliklerine dair kapsamlı bir veri seti elde edilmiştir. Çalışmada özellikle ekstansif üretimden entansif üretime geçişte zorlanan sektörün mevcut durumuna odaklanılmış olup üreticilerin karlılık ve sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmasında karşılaştıkları temel engeller üzerinde durulmuştur.

- Araştırma Bulguları

Araştırmadan elde edilen en önemli bulgulardan biri, Türkiye'deki koyunculuk faaliyetlerinin hala büyük ölçüde geleneksel yöntemlerle devam ettiğidir. İncelenen işletmelerin %62'sinin ekstansif, %35'inin yarı entansif, sadece %3'ünün ise entansif üretim yaptığı saptanmıştır. İşletmelerin odak noktası ağırlıklı olarak et üretimi (%67) olup süt üretimine yönelenlerin oranı %3 gibi oldukça düşük bir seviyede kalmıştır. Nitekim gelir analizleri de bu durumu desteklemektedir. Toplam gelirin yaklaşık %80'i canlı hayvan satışından (kasaplık ve kurbanlık) elde edilirken, süt satışının toplam gelir içindeki payı yalnızca %4,5 düzeyinde gerçekleşmiştir.

İşletmelerin ekonomik olarak ayakta kalma gücünü standart bir şekilde ölçebilmek adına geçerliliği ve güvenilirliği kanıtlanmış "İşletme Performansı Ölçeği" kullanılmış ve sürdürülebilirliği belirleyen beş temel faktör saptanmıştır. Bunlar Finans/Sürdürülebilirlik, Teknik/Verimlilik, Refah, İnovasyon ve Yatırım ile Pazarlama şeklindedir.

- Sonuç ve Öneriler

Araştırma sonuçlarına göre düşük maliyet avantajı sağlayan ekstansif üretim modelinin günümüzde verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından yetersiz kaldığı anlaşılmaktadır. Sektörde karlılığın ve verimin artırılması için belirlenen performans faktörleri dikkate alınarak entansif yetiştiricilik modellerinin yaygınlaştırılması gerekmektedir.

Bu dönüşümün sağlanabilmesi için üreticilerin bilgi ve becerilerini artıracak, yerel koşullara uygun eğitim programlarının düzenlenmesi öncelikli bir adımdır. Bunun yanı sıra yenilikçi teknolojilerin kullanımını teşvik edecek uygun finansman modellerinin geliştirilmesi önem taşımaktadır. Ayrıca pazarlama sorunlarının aşılabilmesi amacıyla üretim bölgelerinde et, süt ve yapağı değerlendirme tesislerinin kurulması ve desteklenmesi sektörel sürdürülebilirliğe önemli bir katkı sağlayacaktır.

-Proje Çıktıları

2 Adet Uluslarası İndekste (Web Of Science (SCI/ESCI)) Yer Alan Dergilerde Makale

1) Determination of Economic Sustainability Factors in Sheep Enterprises in Türkiye

Erişim Linki: Makaleye Ulaşmak İçin Tıklayınız

2) Socio-Economic Structure of Sheep Enterprises in Türkiye: A Micro-Level Analysis

Erişim Linki: Makaleye Ulaşmak İçin Tıklayınız

 

5) Hayvan Hayat Sigortalarında Fiyata Etkili Faktörlerin Belirlenmesi

- Proje Amacı ve Kapsamı

Türkiye’de büyükbaş hayvancılığın yoğun olarak yapıldığı 12 farklı ilde (Adana, Amasya, Ankara, Balıkesir, Diyarbakır, Erzurum, İzmir, Kırklareli, Konya, Samsun, Şanlıurfa ve Van) yürütülen bu geniş çaplı çalışmanın temel amacı, TARSİM tarafından sigorta edilecek büyükbaş hayvanların teminata esas fiyatlarını rasyonel bir temele oturtmaktır. Bu doğrultuda hayvanların ırk, yaş, cinsiyet ve verim özelliklerinin yanı sıra bölge ve işletmeye bağlı faktörlerin de detaylı bir şekilde değerlendirilerek pratikte kullanılabilecek fiyatlandırma katsayılarının belirlenmesi hedeflenmiştir.
Araştırma kapsamında saha çalışmaları yürütülerek toplamda 512 işletme sahibiyle yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Bu görüşmeler neticesinde inek, besi materyali, düve, buzağı ve boğalardan oluşan toplam 50.180 adet büyükbaş hayvana ait kapsamlı bir veri seti elde edilmiştir. Çalışmada özellikle Türkiye şartlarında ağırlıklı olarak yetiştirilen Holstein, Simental ve Simental Melezi ırklarına odaklanılmış olup aynı ırk ve yaş grubundaki hayvanların fiyatlarının saha koşullarında oldukça geniş bir aralıkta farklılık gösterdiği hususu üzerinde durulmuştur.

- Araştırma Bulguları

Araştırmadan elde edilen en önemli bulgulardan biri, hayvan fiyatlarındaki dalgalanmaların standardize edilebilmesi ihtiyacıdır. Bu amaçla çalışmada özgün bir yaklaşım olarak "Hayvan Hayat Sigortalarında İşletme Skoru Ölçeği" geliştirilmiştir. Bu ölçek kapsamında işletmeler; fiziki yapı, ekonomik parametreler, işletme yönetimi, koruyucu veteriner hekimlik uygulamaları, hayvan fiyat durumu ve işletmenin sürdürülebilirliği olmak üzere 6 temel faktör üzerinden detaylı bir analize tabi tutulmuştur.

Yapılan analizler sonucunda, geliştirilen işletme skorunun büyükbaş hayvanlardaki vücut kondisyon skoru, süt verimi, karkas verimi ve nihai fiyat düzeyleri ile pozitif ve anlamlı bir ilişki içerisinde olduğu tespit edilmiştir. Buna ek olarak işletme sahiplerinin %74,2'lik büyük bir çoğunluğunun işletmelerine büyükbaş hayvan tedarikini 100 kilometre ve daha az mesafelerden yaptığı belirlenmiştir. Bu durum, hayvan fiyatlarının ulusal çapta tek tip olmaktan ziyade yerel dinamiklere bağlı olduğunu göstermiş ve iller arasındaki fiyat farklılıklarını yansıtacak "şehir endekslerinin" hesaplanmasını zorunlu kılmıştır.

- Sonuç ve Öneriler

Büyükbaş hayvancılık işletmeleriyle yürütülen bu araştırmanın sonuçları, sigorta poliçelerinde bedelin gerçekçi ve adil bir şekilde tespit edilebilmesi için sigortaya konu hayvanın bireysel özelliklerinin yanında içinde bulunduğu işletmenin fiziki ve yönetimsel koşullarının da mutlaka dikkate alınması gerektiğini ortaya koymuştur. Bu doğrultuda fiyatlandırma sürecini optimize etmek amacıyla geliştirilen puanlama cetveli ile büyükbaş işletmelerinin 17 ile 85 arasında bir puana tabi tutulması ve bu puanlara göre 4 farklı risk/kalite kademesinin belirlenmesi sağlanmıştır. Bu kademelendirme sistemi sayesinde baz referans fiyatlar üzerinden-%12 ile +%12 aralığında değişen düzeltme faktörleri uygulanarak çok daha isabetli fiyat tahminleri yapılabilmektedir.
Sektörel sürdürülebilirliğin ve fiyat istikrarının sağlanması adına politika yapıcılara ve kurumlara yönelik çeşitli öneriler geliştirilmiştir. Öncelikle sigorta değer tespitlerinde ülke genelini kapsayan ortalama fiyatlardan ziyade hesaplanan bölgesel şehir endekslerinin kullanılması çok daha gerçekçi bir yaklaşım olacaktır. Buna ilave olarak fiyat oluşumunun daha şeffaf ve sağlıklı takip edilebilmesi için ticaret borsalarının mevcut kayıt sistemlerini; büyükbaş hayvanlara ait yaş, ırk, cinsiyet ve verim özelliklerini içerecek şekilde modernize etmesi elzemdir. Son olarak sahadaki TARSİM eksperleri aracılığıyla sürekli ve düzenli veri akışının sağlandığı dinamik bir "fiyat-değer veri tabanı" oluşturulması, hem sigorta sisteminin verimliliğini artıracak hem de büyükbaş sigortalı yetiştiriciliğin devamlılığına doğrudan katkı sağlayacaktır.

-Proje Çıktıları

 1 Adet Uluslarası İndekste (Web Of Science (SCI)) Yer Alan Dergide Makale
1) Cattle enterprise score scale in animal life insurance in Turkey: a study of validity and reliability
Erişim Linki: Makaleye Ulaşmak İçin Tıklayınız