Selçuk Üniversitesi Rektör Yardımcısı ve Ziraat Fakültesi Tarım Ekonomisi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Zeki Bayramoğlu, Hürmüz Boğazı’nda yaşanan gerilimin küresel gıda tedarik zinciri ve gübre arzı açısından ciddi riskler barındırdığını belirterek alternatif ticaret koridorlarının geliştirilmesinin giderek daha önemli hale geldiğini söyledi.

ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’nda artan gerilim, yalnızca enerji piyasalarını değil; küresel gıda ve tarım sistemlerini de etkiliyor. Bayramoğlu, bu gelişmelerin küresel gıda tedarik zincirindeki kırılganlıkları bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti.

Uluslararası piyasalarda çoğunlukla petrol fiyatlarındaki artışın konuşulduğunu belirten Bayramoğlu, tarım açısından asıl kritik konunun gübre arz güvenliği olduğuna dikkat çekti. Bayramoğlu, “Haziran 2025 verilerine göre dünya genelinde ticarete konu olan gübrenin yaklaşık yüzde 33’ü Hürmüz Boğazı’ndan taşınmaktadır. Aylık bazda bölgeden 3 ila 3,9 milyon ton gübre sevkiyatı yapılmaktadır. Bunun önemli bir kısmını sülfür ve üre oluşturmaktadır. Katar, Suudi Arabistan ve İran ise küresel azot gübresi ihracatında önemli aktörlerdir ve bu üç ülke 2024 yılında dünya ihracatının yaklaşık yüzde 25’ini karşılamıştır” dedi.

Modern tarımın büyük ölçüde gübre kullanımına dayandığını vurgulayan Bayramoğlu, boğazın kapanması halinde küresel gübre arzında ciddi daralma yaşanabileceğini kaydetti. Bayramoğlu, “Hürmüz Boğazı’nın kapanması durumunda küresel sülfür arzının yaklaşık yüzde 44, üre arzının ise yüzde 30 oranında daralacağı öngörülmektedir. Bu durum tarımsal üretim maliyetlerinden gıda fiyatlarına kadar geniş bir alanı etkileyebilir” değerlendirmesinde bulundu.

Büyük tonajlı gemiler için Hürmüz Boğazı’na pratik bir alternatif rota bulunmadığını da dile getiren Bayramoğlu, küresel tarım politikalarının gübre arz güvenliğini güçlendirmeye ve alternatif ticaret koridorları geliştirmeye odaklanması gerektiğini bildirdi. Bayramoğlu ayrıca Karadeniz Tahıl Koridoru deneyiminden ilham alan “Gıda ve Gübre Güvenli Geçiş Girişimi” benzeri bir mekanizmanın, teknik ve diplomatik açıdan mümkün olabileceğini aktararak Türkiye’nin Tahıl Koridoru sürecindeki rolünün uluslararası arabuluculuk kapasitesinin önemli bir göstergesi olduğunu sözlerine ekledi.

Kaynak: AA