VETERİNER FAKÜLTESİ
ZOOTEKNİ VE HAYVAN BESLEME
GENETİK

      Her gün önemi hızla artan genetik ve biyoteknoloji bilimi insan, hayvan ve bitki hastalıklarının teşhis ve tedavisinde alternatif yöntemlerin geliştirilmesi ile hayvansal ve bitkisel üretimin kalitesi ve miktarının artırılmasına olanak sağlamaktadır. Özellikle son 25 yılda bu alanda önemli ilerlemeler kaydedilmiş ve öncelikli araştırma alanları arasına girmiştir. Türkiye’de biyoteknoloji ve gen teknolojileri, Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) tarafından hazırlanan TÜBA-Moleküler Yaşam, Bilim ve Teknolojileri (MBYT) Öngörü Projesi, TÜBİTAK tarafından hazırlanan VİZYON-2023 “Ulusal Bilim ve Teknoloji Politikaları 2003-2023 Strateji Belgesi” ile Bilim ve Teknoloji Yüksek Kurulu (BTYK)’nun XI. Toplantısında “Öncelikli Teknoloji Alanları” arasında kabul edilmiş, bu alanda çalışan insan kaynaklarının eğitimi ve desteklenmesinin önemi belirtilmiştir.

       Moleküler Biyoloji ve Moleküler Genetik araştırmaları Tıp, Tarım ve Veteriner Hekimlikte yeni uygulama alanlarına olanak sağlamaktadır. Dolayısıyla, moleküler biyoloji ve moleküler genetik Tıp, Ziraat ve Veteriner Fakülteleri için bir “temel bilim” haline gelmiştir.

       Avrupa Birliği Kapsamında veteriner hekimlik eğitiminin standartlarını belirleyen ve veteriner fakültelerinin akreditasyon çalışmalarını yürüten Avrupa Veteriner Hekimliği Eğitim Kurumları Birliği (EAEVE) genetik eğitimin önemini vurgulamaktadır. S.Ü. Veteriner Fakültesi’nin (SÜVF) akreditasyon çalışmaları amacıyla 2002 yılında ilk EAEVE ziyaretinde “Uygulamalı ve İleri Genetik” konularının müfredata konularak güçlendirilmesi tavsiye edilmiştir.

      SÜVF’de moleküler biyoloji, moleküler genetik araştırma tekniklerinin uygulamalı eğitim ve öğretimi ile bu alanda multidisipliner araştırma ve geliştirme çalışmalarının yapılabileceği alt yapının oluşturulması amacıyla, Zootekni ve Hayvan Besleme Bölümü’ne bağlı olarak Genetik Anabilim Dalı 2 Mayıs 2008 tarihinde kurulmuştur. 

 Amaçlar

Genetik Anabilim Dalı’nın öncelikli hedef ve amaçları arasında:

  • Uygulamalı lisans ve lisansüstü moleküler biyoloji ve genetik eğitimi sunmak
  • Multidisipliner araştırmalar ve Ar-Ge çalışmaları,
  • Moleküler biyoloji ve genetik uygulamaları ile günlük problemlerin çözümüne katkıda bulunmaktır.

 Alt yapı

      Genetik Anabilim Dalı kısa süre içerisinde alt yapısını günümüz şartlarına göre geliştirmiştir. Temel moleküler biyoloji yöntemlerinden DNA, RNA ve protein izolasyonu, DNA amplifikasyonu, elektroforez, gen transferi ve klonlama, mRNA ve protein seviyesinde gen ekspresyonu analizleri, hücre kültürü çalışmaları yapılabilmektedir.

       Alt yapı kapsamında PZR, Real Time-PZR, yatay ve dikey elektroforez sistemleri, gel transfer sistemi, görüntüleme sistemi, ultrasonik ve mekanik homojenizatörler, farklı amaçlı çalkalayıcılar ve karıştırıcılar, bakteriyolojik ve karbondioksitli inkübatörler, su banyoları, +4, -20 ve -86 °C soğutucular, sıvı azot tankları, kırık buz makinesi, yıkama-temizleme ünitesi, saf su sistemi, otoklav ve kuru sterilizatör, biyolojik spektrofotometre, class-2 laminar flow ve santrifüj sistemleri bulunmaktadır. DNA dizi analizi ve fragman analizleri için Biyokimya Anabilim Dalı alt yapısı kullanılmaktadır.

 Araştırma ve geliştirme

      Biyokimya, Doğum ve Jinekoloji, Dölerme ve Süni Tohumlama ile Zootekni Anabilim Dalları ile S.Ü. BAP koordinatörlüğü ve TÜBİTAK destekli multidisipliner çalışmalar devam etmektedir. DPT (2009K121080) projesi kapsamında Selçuk Üniversitesi İleri Teknoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi Araştırma alt yapısının kurulmasına katkı sağlanmaktadır. Genel olarak araştırma konuları:

       Populasyon genomiği: Otosomal, maternal ve paternal marker sistemleri (mikrosatellit, mtDNA ve kromozom Y) kullanılarak, Türkiye yerli hayvan ırklarının moleküler düzeyde karakterizasyonu filogenetik ilişkilerinin belirlenmesi amaçlanmaktadır.

       Fonksiyonel genomiks: Genom projelerinin tamamlanması ile –omics çalışmaları gen ve gen ailelerinin fonksiyonları ve birbirleriyle olan ilişkilerinin belirlenmesi üzerine yoğunlaşmıştır. Model organizma olarak at endometriumunda siklüs ve erken gebelik dönemlerinde farklı gen ailelerine ait genlerin ekspresyonlarının mRNA ve protein düzeyinde araştırılmaktadır.

       QTL gen haritalama: Hayvanlarda verim ve hastalıkları kontrol edene genlerin tanımlanması önemi büyüktür. Kromozom tarama yaklaşımı için F2 düzeyinde Denizli X Leghorn populasyonu oluşturulmuş ve makrokromozomların ~ 30 cM interval aralığında genotipleme ile QTL haritalama çalışması gerçekleştirilmiştir. Aday gen analizi yaklaşımı ile Sakız koyun ırkında döl verimi kontrol eden genlerin tanımlanması amacıyla bazı aday genlerde DNA dizi analizi çalışmaları yapılmaktadır.

 Uygulamalı genetik

      Biyokimya Anabilim Dalı ile birlikte yapılan analizler ile evcil hayvanlarda ebeveyn, cinsiyet, tür ve birey tayini çalışmaları ile özellikle adli tıp alanında hizmet verilmektedir. İşlenmemiş ve özellikle ısıl işlem görmüş hayvansal ürünlerde DNA teknolojisi tür tayini analizi yapılabilmektedir.

 Eğitim ve öğretim

Genetik Anabilim Dalı tarafından verilen lisans dersleri:

      1401108 Medikal Biyoloji (101): Veteriner Hekimliği eğitimine yeni başlayan öğrencilere biyoloji, biyolojik prensipler ve biyolojik yapılar hakkında ön temel bilgi aktarmak dersin amaçları arasındadır. Ders konuları; Biyoloji ve biyolojinin dalları, canlıların meydana gelişi ve kimyasal evrim, evrim, hücreyi inceleme metotları, hücrenin genel özellikleri, hücrenin mikroskobik yapısı, hücrenin kimyasal yapısı, hücrenin fiziksel yapısı, hücre metabolizması, hücre bölünmesi, canlılarda üreme tipleri, taksonomi, etoloji, ekoloji. Güz döneminde açılmaktadır.

       1401116 Medikal Fizik (101): Biyolojik olayların fizik kuralları ile anlaşılmasının sağlanması ve bazı fiziksel olayların tıpta kullanım alanları ders konularını oluşturmaktadır. Sibernetik ve bazı uygulama alanları, nükleer olaylar ve tıpta kullanım alanları, ses, işitme ile ilgili fiziksel olaylar, ışık ve görme ile ilgili fiziksel olaylar, biyolojik görüntüleme sistemleri, biyoışık, biyoelektrik, moleküler biyofiziksel yöntemler. Güz döneminde açılmaktadır.

       1401146 Genetik (202): Kalıtım prensipleri, DNA’nın yapısı ve fonksiyonu, rekombinant DNA teknolojisi ve kullanım alanları hakkında bilginin kazandırılması amaçlanmaktadır. Mendel kalıtımı, Mendel kalıtımından sapmalar, kromozom ve kalıtım, genetik bağlantı analizi ve gen haritalama, genetik ve istatistik, genetik materyal-DNA, gen yapısı ve fonksiyonu, gen ekspresyonunun kontrolü, mutasyonlar, rekombinant DNA teknolojisi ve uygulama alanları, populasyon genetiği, kantitatif genetik ders konularını oluşturmaktadır. Bahar döneminde açılmaktadır.

ÖĞRETİM ÜYELERİ

- (ANABİLİM DALI BAŞKANI)

ARŞ.GÖR. GONCA ŞEN